Boek
Nederlands

Kallocaïne : roman uit de eenentwintigste eeuw

Karin Boye (auteur), Bart Kraamer (vertaler)
Chemicus Leo Kall vindt een waarheidsserum uit dat wordt gebruikt door de totalitaire staat waarin hij leeft en gelooft, maar als hij in de gvangenis belandt verbrokkelt zijn wereldbeeld.
Onderwerp
Totalitarisme
Titel
Kallocaïne : roman uit de eenentwintigste eeuw / Karin Boye ; vertaling en nawoord Bart Kraamer
Auteur
Karin Boye 1900-1941
Vertaler
Bart Kraamer
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Zweeds
Oorspr. titel
Kallocain
Uitgever
Amsterdam: Koppernik, © 2021
235 p.
ISBN
9789492313577 (paperback)

Besprekingen

Altijd paraat voor de Staat

In de toekomstroman Kallocaïne heeft het individu geen plaats. Een waarheidsvaccin pakt echter anders uit dan verwacht.

Deze tijd vol paranoia, met een mensheid onder camerabewaking, is bij uitstek het moment om een bescheiden klassieker in het dystopische genre te ontdekken: Kallocaïne (1940) van de Zweedse Karin Boye (1900-1941).

'De Staat is alles, het individu is niets'. Dat is de overtuiging van Karin Boyes antiheld Leo Kall. De wetenschapper woont in Chemiestad nr. 4, een van de kennishubs van een niet nader gedefinieerd Wereldrijk. Hij is getrouwd met Linda, vader van twee kinderen, en leeft zijn leven met een 'politie-oog' (zeg maar CCTV) in de slaapkamer. 'Medesoldaten' heten de burgers van het Wereldrijk, ze zijn cellen in een groter organisme en worden van in de kleuterklas gedrild tot gehoorzaamheid.

Al te hechte relaties, zelfs die tussen koppels, worden gewantrouwd, en Kall vindt het goed zo. Het verlangen om iemand voor jezelf te hebben, met intieme geheimen die de band met de Staat verzwakken: het is asociaal. 'Het individueel-sentimentele is een illusie, een gevaa…Lees verder

KARIN BOYE Kallocaïne

BOEKENBAL

****

Meer dan tachtig jaar geleden schreef Karin Boye (1900-1941), één van de meest onderschatte Zweedse dichteressen, dit dystopische meesterwerk, dat onterecht in de vergetelheid is geraakt. De chemicus Leo Kall fabriceert een waarheidsserum waarmee een totalitair regime afwijkende meningen en criminele voornemens kan opsporen. De vergelijking met ‘Brave New World’ van Aldous Huxley en ‘1984’ van George Orwell ligt voor de hand, maar ‘Kallocaïne’ lijkt meer op ‘Het proces’ van Franz Kafka en ‘Wij’ van Jevgeni Zamjatin, die de

ontmenselijkende bureaucratie van respectievelijk OostenrijkHongarije en de Sovjet- Unie als aanleiding gebruiken om thema’s als gerechtigheid, lichamelijkheid en dierlijkheid aan te boren. Op dezelfde manier gaat Boye in dit boek over angst en vernedering op zoek naar wat ons tot mens maakt, zoals verbeelding, creativiteit, rebellie en liefde. Dit onheilspelle…Lees verder

Kallocaïne

Eerste zin. Het boek dat ik op het punt sta te gaan schrijven moet velen zinloos overkomen.

 

 

 

Chemicus Leo Kall is in zijn element: eindelijk mag hij zijn waarheidsserum op mensen uittesten. Als het werkt, dan zal dat de Wereldstaat zeker ten goede komen. Nu is het juridisch apparaat namelijk overbelast: kameraden verklikken elkaar en al die klachten moeten onderzocht worden via tijdrovende ondervragingen en foltersessies.

De resultaten zijn bemoedigend én verontrustend: verdachten spreken plots de waarheid, maar die bekentenissen brengen ook complotten aan het licht. Kall en zijn toezichthouders vrezen dat er een netwerk van dissenten bestaat – mensen die er ouderwetse ‘gevoelens’ op na houden en openhartig met elkaar communiceren. Kortom: mensen die hunkeren naar vrijheid, een walgelijk ouderwets concept dat uitgeroeid moet worden. Maar nu Kallo een glimp van een andere wereld heeft opgevangen, begint hij zelf de Staat in vraag te stellen. Wat als híj onderworpen wordt aan zijn uitvinding?

Een dystopie met alomte…Lees verder

Een serum dat in staat is om mensen de waarheid te laten spreken. Een uitvinding die uitstekend bruikbaar is in een totalitaire staat. Dit serum, Kallocaïne, vernoemd naar zijn uitvinder en chemicus Leo Kall, wordt omarmd door de Wereldstaat. Kall hangt het gedachtengoed van deze staat aan, maar er komen langzaam scheurtjes in zijn wereldbeeld. Deze roman, geschreven vanuit de hoofdpersoon die in de gevangenis is beland, is één grote flashback. Het verhaal wordt gortdroog verteld in een zakelijke stijl, maar maakt daardoor des te meer indruk. Hoe leven mensen in een totalitaire staat? Wat doe je als zelfs je gevoelens je niet meer mogen toebehoren? Waartoe zijn we als mensen in staat? Al deze vragen komen langs in dit surrealistische verhaal dat doet denken aan boeken van Kafka en Orwell. Het kwam vlak voor de Tweede Wereldoorlog uit. De inspiratiebronnen lijken daardoor overduidelijk. Angstaanjagend, indrukwekkend en van wereldklasse. Mag niet gemist worden.

De waarheid, niets dan de waarheid

Beklemmend is de dystopische roman die Karin Boye schreef in 1940. En nog steeds is Kallocaïne een boek om zonder pauze uit te lezen, aldus Joke de Wolf.

Hoe zou het zijn om een waarheidsserum te bezitten, een middel waardoor iemand onmogelijk nog kan liegen? Rond die vraag schreef de Zweedse Karin Boye in 1940 de beklemmende en tegelijk hoopvolle roman Kallocaïne. Het verhaal speelt in een donkere toekomst waarin mensen onder de grond wonen uit angst voor oorlog met een andere grootmacht, waar ze overal afgeluisterd worden en alles in dienst moeten stellen van de Wereldstaat.

Karin Boye (1900-1941) schreef het boek in de zomer van 1940, 'in één lange ingeving, zonder pauze', aldus het Nederlandse nawoord. Boye groeide op in een intellectueel gezin, vanaf 1922 publiceerde ze gedichten, romans, verhalen, essays en vertaalde ze boeken uit het Engels en Duits. Waarschijnlijk las ze ook de roman Wij van Jevgeni Zamjatin uit 1924, de eerste dystopische roman die ook Orwell als inspiratiebron noemde voor zijn 1984.

In 1928 had Boye een lange reis door de Sovjet-Unie gemaakt. Ze had grote verwachtingen van …Lees verder

Over Karin Boye

Karin Maria Boye (Göteborg, 26 oktober 1900 - Alingsås, 24 april 1941) was een Zweeds schrijfster en dichteres.

Leven

Boye werd geboren als dochter van een ingenieur van Duitse komaf. Ze werd eerst onderwijzeres en studeerde daarna letteren te Uppsala. Als jonge vrouw en overtuigd christen trad ze eind jaren twintig, na een religieuze crisis, toe tot de links-radicale, pacifistische Clarté-beweging. Ze ageerde vooral tegen de bedreiging van het individu door het nazisme en het communisme. In die tijd begon ze ook te schrijven, aanvankelijk in de journalistiek (essays en kritieken), korte tijd daarna ook literair. In 1929 trouwde ze met mede Clarté-lid Leif Björk, maar mede vanwege haar lesbische gevoelens liet ze zich in 1932 weer van hem scheiden.

Boye werd in toenemende mate gekweld door gespleten gevoelens en spanning tussen een streng moralisme en een meer open levenshouding op basis van vertrouwen in de mens. Daarnaast…Lees verder op Wikipedia